artLIVE – Trên bàn làm việc hay kệ sách của người trẻ, ngày càng nhiều art toy xuất hiện như những ‘nhân vật đồng hành’ thầm lặng. Những bức tượng nhỏ bé ấy phản ánh một nhu cầu được tìm lại cảm giác vui chơi, kết nối với thế giới vật chất và với chính đứa trẻ bên trong mỗi người giữa thời đại số hóa.
Sự cuốn hút khiến người lớn bắt đầu mua đồ chơi cho chính mình
Những năm gần đây, art toy xuất hiện ngày càng nhiều trong không gian sống của giới trẻ. Những nhân vật nhỏ bé với cách phối màu lạ lùng, hình dáng ngộ nghĩnh mang nhiều sắc thái biểu cảm khác nhau, dần trở thành một phần của trong phong cách sống của họ.
Thế nhưng đằng sau trào lưu đơn giản này lại là một nhu cầu sâu hơn: tìm lại cảm giác được chơi, được mơ mộng và được trở thành “đứa bé thơ” trong một thế giới số hóa quá nhanh.
Từ những hộp blind box bất ngờ cho đến các mẫu art toy phiên bản giới hạn, việc người lớn mua đồ chơi cho chính mình giờ đây trở thành một điều rất bình thường. Với nhiều người, đó đơn giản là một cách giảm căng thẳng sau lịch làm việc dày đặc; với người khác, đó là cảm giác hoài niệm khi bắt gặp một nhân vật từng gắn liền với tuổi thơ. Cũng có những người xem art toy như một thú sưu tầm nghiêm túc, mà qua đó, họ tìm thấy niềm vui khi theo đuổi những thiết kế độc đáo hay các nhân vật mang cá tính riêng.
Art toy – đồ chơi biến thành một nghệ thuật
Nếu quan sát kỹ hơn, bạn sẽ nhận ra rằng người trẻ không chỉ mua đồ chơi mà họ mua ý tưởng, cá tính và câu chuyện được gửi gắm trong đó. Một nhân vật có thể mang nét buồn, một gương mặt ngơ ngác, hay một hình dáng kỳ lạ nhưng đầy cảm xúc. Khi chọn mang một nhân vật về đặt cạnh chiếc laptop, người trẻ cũng đang vô thức chọn một phần của câu chuyện ấy để đồng hành cùng mình.
Hơn nữa, sự tham gia của các nghệ sĩ và nhà thiết kế độc lập cũng khiến thế giới art toy trở nên đa dạng và giàu cá tính hơn. Không giống những món đồ chơi sản xuất hàng loạt trước đây, nhiều art toy được phát triển từ chính các nhân vật do nghệ sĩ sáng tạo, mang theo phong cách thẩm mỹ và cá tính riêng của họ.
Chẳng hạn, nhân vật Molly do nghệ sĩ Kenny Wong sáng tạo nổi bật với đôi mắt xanh sáng to tròn và gương mặt có phần bướng bỉnh, phản ánh thế giới tưởng tượng đầy cảm xúc của tác giả. Trong khi đó, Labubu của họa sĩ Kasing Lung lại mang vẻ ngoài tinh nghịch, hơi kỳ quái, lấy cảm hứng từ những câu chuyện mà nghệ sĩ từng viết và minh họa.
Một ví dụ khác là Companion, nhân vật với đôi mắt chữ X đặc trưng do nghệ sĩ đương đại KAWS (Brian Donnelly) tạo ra. Xuất phát từ văn hóa street art và graffiti, nhân vật này sau đó bước vào thế giới art toy và trở thành biểu tượng của sự giao thoa giữa nghệ thuật đương đại và văn hóa đại chúng.
Chính vì vậy, khi người trẻ lựa chọn một art toy, họ không chỉ bị thu hút bởi vẻ ngoài dễ thương hay độc đáo, mà còn bởi câu chuyện phía sau nhân vật đó.
Thế hệ lớn lên cùng internet nhưng đang tìm cách quay về thế giới thật
Lớn lên trong thời đại internet, điện thoại thông minh và mạng xã hội bùng nổ, thế hệ Gen Z luôn có sự nhạy bén với công nghệ, mang tư duy sáng tạo, cởi mở và thường đi đầu trong các xu hướng số. Thế nhưng, sự kết nối liên tục ấy cũng đi kèm những áp lực vô hình. Khi mọi thứ diễn ra nhanh hơn, tiêu chuẩn thành công ngày càng cao và gắn liền với kỳ vọng phải “làm được điều gì đó sớm”, người trẻ cũng phải đối mặt nhiều hơn với những căng thẳng về công việc, sự nghiệp và cả sức khỏe tinh thần.
Những lo ngại này không dừng lại ở cảm nhận cá nhân. Theo số liệu từ Springer Nature – một trong những cơ sở dữ liệu học thuật lớn về khoa học, kỹ thuật và y học – nghiên cứu tại Việt Nam với nhóm thanh thiếu niên từ 14 đến 24 tuổi cho thấy khoảng 50% người tham gia có dấu hiệu căng thẳng tâm lý liên quan đến việc sử dụng mạng xã hội.
Trong bối cảnh ấy, art toy dường như mang lại một trải nghiệm hoàn toàn khác. Thay vì lướt qua những hình ảnh trên màn hình, người ta dành thời gian chọn lựa nhân vật mình yêu thích, kiên nhẫn bổ sung từng món vào bộ sưu tập và tự tay sắp xếp chúng thành một “thế giới nhỏ” của riêng mình. Cảm giác được chạm vào một vật thể thật giữa không gian số dày đặc mang đến một niềm vui rất giản dị, nhưng rõ ràng và hữu hình.
Art toy trở thành một ngôn ngữ cá nhân
Ở một góc nhìn khác, art toy còn trở thành một dạng “ngôn ngữ cá nhân” của người trẻ. Nếu như trước đây, cá tính thường được thể hiện qua cách ăn mặc hay âm nhạc yêu thích, thì giờ đây, những nhân vật nhỏ bé trên bàn làm việc cũng có thể kể rất nhiều điều về chủ nhân của chúng. Kệ art toy của một người đôi khi giống như playlist trên Spotify hay feed Instagram của họ, mỗi nhân vật đều là một lựa chọn có chủ ý.
Mỗi nhân vật được mang về đều có cá tính riêng biệt. Có người bị thu hút bởi những thiết kế dễ thương và đáng yêu, có người lại chọn những nhân vật có phần kỳ lạ, nổi loạn hoặc mang vẻ trầm lặng. Những lựa chọn ấy phần nào phản ánh gu thẩm mỹ, tâm trạng, thậm chí cả cách một người nhìn thế giới xung quanh.
Hirono do nghệ sĩ đương đại Lang sáng tạo. Nhân vật được xây dựng như hình ảnh của một cậu bé cung Kim Ngưu, với đôi mắt nhỏ hơi sưng, mái tóc rối và dáng vẻ trầm lặng.
Thế giới của Hirono giống như một nơi trú ẩn tinh thần, giúp bảo vệ sự ngây thơ và trí tưởng tượng mà con người dễ đánh mất khi trưởng thành. Nhân vật này khiến người xem cảm thấy được đồng cảm, được an ủi và kết nối với chính cảm xúc của mình.
Dimoo được sáng tạo bởi nghệ sĩ Ayan Deng. Cậu bé mang vẻ ngoài ngọt ngào, ấm áp với mái tóc mây bồng bềnh và gam màu tươi sáng.
Nhân vật được xây dựng như một cậu bé 6 tuổi, thân thiện, đáng yêu nhưng hơi rụt rè. Thế giới của Dimoo là thế giới của những giấc mơ, nơi cậu tự do khám phá, vượt qua nỗi sợ và tìm thấy sự dũng cảm bên trong mình.
Vì thế, art toy có thể được ví như những “mảnh ghép nhỏ” giúp người sở hữu kể câu chuyện về chính mình. Và khi đặt chúng lên kệ, người trẻ không hẳn chỉ sắp xếp đồ chơi mà là họ đang sắp xếp một phần tính cách cá nhân mình.
Giữ lại phần hồn nhiên trong một thế giới quá nghiêm túc
Trong thế giới thực tại quá nghiêm túc, mọi thứ đều được đo bằng hiệu suất, thành tích hay tốc độ, việc người lớn dành chỗ cho một món đồ chơi trên bàn làm việc thoạt nghe có vẻ nhỏ bé, thậm chí có phần “vô tri”. Nhưng có lẽ đó lại là cách họ giữ lại cho mình một khoảng không để không bị chi phối bởi áp lực hay kỳ vọng. Ở đó, họ có thể đơn giản thích một nhân vật dễ thương, chờ đợi cảm giác bất ngờ khi mở một hộp blind box, hay lặng lẽ sắp xếp những nhân vật nhỏ bé thành một “thế giới riêng”.
Có thể art toy không phải là giải pháp cho những áp lực của thời đại số. Nhưng ít nhất, nó nhắc chúng ta nhớ rằng trưởng thành không có nghĩa là phải đánh mất sự hồn nhiên. Và đôi khi, giữa những kế hoạch còn dang dở, một nhân vật nhỏ bé trên kệ sách vẫn có thể giúp ta nhớ rằng mình từng là một đứa trẻ biết tưởng tượng và biết vui vì những điều rất nhỏ.
