artLIVE – String art (tranh đinh chỉ), từ một kỹ thuật dạy toán thế kỷ 19, đang trở lại trong văn hóa DIY, trở thành sở thích sáng tạo và thư giãn được giới trẻ yêu thích.
Chỉ cần vài chiếc đinh, một cuộn chỉ và thật nhiều kiên nhẫn, bạn có thể tạo ra một bức tranh sống động. Nghe có vẻ giống một dự án DIY hơn là nghệ thuật, nhưng đó chính là string art, một loại hình sáng tạo đang khiến cộng đồng handmade và người yêu nghệ thuật trên thế giới say mê.
Đằng sau những sợi chỉ đan chéo tưởng chừng ngẫu nhiên ấy là một câu chuyện thú vị về sự gặp gỡ giữa toán học và nghệ thuật. Nếu bạn từng tò mò vì sao những sợi dây nhỏ bé lại có thể tạo nên những cấu trúc thị giác phức tạp đến vậy, hay đơn giản chỉ muốn khám phá một loại hình thủ công vừa sáng tạo vừa logic, thì string art chính là một thế giới đáng để bước vào.
String art thực chất bắt nguồn từ toán học
Ít ai ngờ rằng string art lại bắt nguồn từ lớp học toán. Vào thế kỷ 19, nhà toán học người Anh Mary Everest Boole đã sử dụng kỹ thuật căng dây trên các điểm cố định để giúp học sinh hình dung các khái niệm hình học. Bằng cách nối những đường thẳng theo quy luật, bà chỉ ra rằng chúng có thể tạo ra ảo giác của những đường cong phức tạp, một phương pháp trực quan giúp toán học trở nên dễ hiểu hơn.
Từ một phương pháp giảng dạy, kỹ thuật này dần thu hút sự chú ý của giới nghệ sĩ vào giai đoạn cuối thập niên 1960. Nghệ sĩ Mỹ John Eichinger bắt đầu phát triển những tác phẩm hình học bằng dây, gọi chúng là “mandala dây”. Từ đó, string art dần bước ra khỏi lớp học để trở thành một xu hướng trang trí phổ biến ở phương Tây trong những năm 1970.
String art và lối sống sáng tạo của giới trẻ
Những năm gần đây, string art bất ngờ trở lại và trở thành một phần của văn hóa DIY (Do It Yourself). Trong nhịp sống số hóa nhanh và màn hình tự động dường như có ở mọi nơi, nhiều người trẻ tìm đến các hoạt động thủ công như một cách để sống chậm lại và tập trung vào việc sáng tạo bằng đôi tay.
Điều thú vị là vật liệu để làm string art cực kỳ đơn giản: một tấm gỗ, vài chiếc đinh và những cuộn chỉ màu. Thế nhưng, chính sự tối giản ấy lại mở ra vô số khả năng sáng tạo: từ hình học, typography cho đến chân dung hay các nhân vật hoạt hình…
Vì thế, nghệ thuật này nhanh chóng trở thành một thú vui quen thuộc trong cộng đồng người yêu thích handmade. Thay vì mua những món đồ trang trí sản xuất hàng loạt, nhiều người thích tự làm một tác phẩm cho chính không gian sống của mình.
Nội thất tăng thêm tính thẩm mỹ khi được trang trí từ những bức tranh string art. Ảnh: Etsy
Không chỉ mang tính thẩm mỹ, nghệ thuật đinh chỉ còn được xem như một dạng art therapy (liệu pháp nghệ thuật). Quá trình đóng đinh, căng chỉ và lặp lại các vòng dây đòi hỏi sự kiên nhẫn và tập trung cao. Khi làm việc với nhịp điệu đều đặn ấy, người ta dễ tạm quên những áp lực thường ngày và tìm lại sự cân bằng cảm xúc.
String art cũng có một “đời sống” khá sôi động trên mạng xã hội. Trên Instagram, Pinterest hay TikTok, những video ghi lại quá trình tạo tranh đinh chỉ thường thu hút hàng triệu lượt xem. Từng lớp chỉ được căng dần, hình ảnh từ từ hiện ra rõ nét. Tất cả tạo nên một trải nghiệm thị giác vừa thỏa mãn vừa cuốn hút.
Một số tác phẩm string art trên Pinterest.
Nhờ vậy, string art không chỉ là một kỹ thuật thủ công truyền thống mà còn trở thành một gu thẩm mỹ độc đáo trong văn hóa mạng hiện nay.
Những nghệ sĩ Việt đang đưa string art đến gần hơn với công chúng
Ở Việt Nam, string art vẫn là một bộ môn khá mới, nhưng trong vài năm gần đây đã bắt đầu được chú ý nhờ những nghệ sĩ trẻ kiên trì theo đuổi nó. Từ các studio nhỏ cho đến cộng đồng sáng tạo trên mạng, họ đang từng bước đưa tranh đinh chỉ đến gần hơn với công chúng.
Lê Văn Mạnh và những bức chân dung từ đinh chỉ
Một trong những gương mặt tiêu biểu là Lê Văn Mạnh (sinh năm 1996, TP.HCM). Anh gây ấn tượng với loạt tranh chân dung người nổi tiếng được tạo nên từ hàng trăm chiếc đinh và hàng nghìn lượt quấn chỉ. Kết hợp giữa thuật toán xử lý hình ảnh trên máy tính và kỹ thuật thủ công, Mạnh đã thực hiện các tác phẩm chân dung như HLV Park Hang Seo, Trấn Thành hay Sơn Tùng M-TP với độ chi tiết và chiều sâu đáng kinh ngạc, góp phần đưa nghệ thuật string art đến gần hơn với công chúng trẻ.
Phan Bá Thành: từ đam mê bên lề thành con đường sáng tạo
Câu chuyện của Phan Bá Thành bắt đầu khá giản dị. Trước đây, anh từng phụ mẹ bán hàng ở chợ tại TP.HCM, còn tranh đinh chỉ chỉ là một niềm đam mê được thực hiện trong thời gian rảnh.
Sau nhiều năm kiên trì, bộ môn nghệ thuật này dần trở thành công việc chính của anh. Ban đầu, Thành tự phác thảo bằng compa và thước kẻ trước khi đóng đinh và quấn chỉ. Sau này, anh bắt đầu kết hợp thiết kế trên máy tính để tính toán bố cục chính xác hơn. Từ những tác phẩm hình học ban đầu, anh mở rộng sang tranh thư pháp, chân dung và các tác phẩm trang trí như đồng hồ nghệ thuật.
Phạm Thị Thục Anh: bước ngoặt nghề nghiệp vì nghệ thuật
Một câu chuyện khác trong cộng đồng string art Việt Nam là hành trình của Phạm Thị Thục Anh. Năm 2023, khi đang giữ vị trí phó giám đốc tại một nhà sách ở Hà Nội, chị quyết định rời bỏ công việc ổn định để theo đuổi tranh đinh chỉ như một con đường sáng tạo lâu dài.
Trong các tác phẩm của mình, Thục Anh thường chọn chủ đề chân dung. Với tranh đinh chỉ, việc tái hiện gương mặt không chỉ là dựng hình mà còn là cách “bắt” được thần thái nhân vật thông qua mật độ sợi chỉ và nhịp điệu của các đường dây.
Một bức tranh có thể mất từ vài ngày đến vài tháng để hoàn thành. Đôi khi, nếu chưa đạt hiệu quả mong muốn, toàn bộ tác phẩm phải tháo ra để làm lại từ đầu. Chính sự kiên trì ấy đã giúp các tác phẩm của chị cùng các cộng sự nhận được sự chú ý từ nhiều cộng đồng string art quốc tế.
Trong một thế giới ưa chuộng tốc độ, string art lại mang đến một trải nghiệm hoàn toàn khác. Đó là nghệ thuật của sự kiên nhẫn, một hình thức sáng tạo, một cách để thư giãn, cân bằng cảm xúc và làm phong phú hơn đời sống tinh thần.
Tham khảo:
String Art Fun
Stoned Santa
Lao Động
Vietnamnet
SVVN
