artLIVE – Ngày 15/9 vừa qua, Trung tâm Hoa Kỳ (American Center), Lãnh sự quán Hoa Kỳ tại TP.HCM đã tổ chức sự kiện mang tên ‘American Excellence: Rocking the World with U.S’. Đây là sự kiện để khám phá cách nhạc rock ra đời ở Hoa Kỳ và hành trình rock trở thành một trong những báu vật tuyệt vời nhất của ‘xứ cờ Hoa’.
‘American Excellence: Rocking the World with U.S’ – Khi rock Hoa Kỳ cất tiếng vượt qua biên giới
Sự kiện có sự tham gia của Daniel Abussi, Phó Giám đốc Tuyển dụng Đại học Âm nhạc Berklee, trong vai trò diễn giả. Anh dẫn dắt khán giả trở về cội nguồn của rock, bắt đầu từ blues và jazz – những dòng nhạc ra đời trong cộng đồng người Phi châu bị đưa sang Hoa Kỳ thời kỳ nô lệ.
Trong khổ đau, âm nhạc trở thành điểm tựa, là tiếng nói phản kháng và sẻ chia. Blues mang nỗi buồn sâu thẳm nhưng chứa đựng sức mạnh nội tâm, trong khi jazz mở rộng biên độ sáng tạo và kỹ thuật. Khi hòa quyện, chúng khai sinh rock & roll vào thập niên 1950.
Từ đó, rock không chỉ là sản phẩm thương mại mà còn trở thành biểu tượng của tự do, nổi loạn và khẳng định cái tôi giữa xã hội đầy biến động. Tinh thần rock có thể gói gọn trong bốn từ: cội nguồn, tự do, nổi loạn và nhịp điệu.
Lời ca của nó phá vỡ những cấm kỵ: tình yêu, dục vọng, sự phản kháng, xã hội, rượu và ma túy. Nhịp điệu sục sôi khiến người nghe không thể ngồi yên, tạo nên sự cộng hưởng mạnh mẽ. Trên nền tảng ấy, Sister Rosetta, Muddy Waters, Chuck Berry, Little Richard và Elvis Presley đã đặt những viên gạch đầu tiên cho rock & roll.
Bước sang thập niên 1960, rock được “xuất khẩu” sang Anh. The Beatles và The Rolling Stones tiếp nhận nhịp điệu cùng giai điệu ba hợp âm quen thuộc, rồi biến đổi thành âm nhạc bản địa thành một diện mạo hoàn toàn mới.
Từ đây, nước Anh trở thành trung tâm sáng tạo với những ban nhạc huyền thoại như Queen, Pink Floyd, góp phần đưa rock thành hiện tượng toàn cầu. Đơn cử là lễ hội Woodstock vào năm 1969 đã trở thành cột mốc lịch sử, ghi dấu bằng những màn trình diễn bất hủ của Jimi Hendrix hay Santana.
Sang thập niên 70, công chúng được chứng kiến sự bùng nổ về kỹ thuật trong rock. Van Halen khai mở kỷ nguyên guitar hai tay độc đáo, trong khi Pink Floyd và Deep Purple đưa rock đến miền psychedelic huyền ảo. Aerosmith, The Eagles, Led Zeppelin tất cả đã nâng tầm rock, biến nó thành trải nghiệm nghệ thuật đầy chiều sâu.
Đến thập niên 90, grunge từ Seattle cùng Nirvana lại mang đến một làn gió mới. Sau đó, tay trống Dave Grohl sáng lập Foo Fighters, tiếp tục chứng minh rằng rock không ngừng phát triển.
Nếu ở thập niên 70, khán giả say mê những bản nhạc kéo dài 10 – 15 phút, thì trong nhịp sống hối hả của thời hiện đại, người nghe lại ưa chuộng những ca khúc chỉ vỏn vẹn 2 – 3 phút. Có thể thấy rock như mọi dòng nhạc khác, luôn biến đổi để thích ứng và tồn tại.
Trong buổi trò chuyện, Daniel Abussi đặt ra câu hỏi: rock đã chết hay đang phát triển? Có người cho rằng rock đã “chết” khi không còn là dòng nhạc đại chúng, trong khi pop chiếm sóng trên radio.
Tuy nhiên theo Abussi, rock vẫn phát triển nhưng chỉ thay hình đổi dạng, từ game, phim ảnh cho đến nhạc pop đương đại. Câu trả lời cuối cùng nằm ở góc nhìn riêng mỗi người với người hoài niệm, rock dường như đã lụi tàn; còn với người lạc quan, rock vẫn sống và phát triển, vẫn truyền cảm hứng, chỉ trong một diện mạo khác.
Cùng Berklee viết tiếp hành trình bất tận của rock
Câu chuyện của rock cũng gắn liền với Berklee – ngôi trường âm nhạc danh tiếng tại Boston, thành lập năm 1945. Từ một trường jazz, Berklee không ngừng đổi mới, đào tạo nên những tên tuổi lớn như Quincy Jones, John Mayer, Dream Theater. Ở đây, không có dòng nhạc nào được xem là “chính thống”; mọi thể loại đều được nuôi dưỡng nếu phản ánh đúng hơi thở của thời đại.
Tại Việt Nam, sự xuất hiện của các tập đoàn âm nhạc quốc tế như Universal, Sony, Warner trong thập niên qua cho thấy tiềm năng thị trường rộng mở. Berklee cũng tổ chức các kỳ thi học bổng ở Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, mở ra cơ hội cho tài năng trẻ theo đuổi đam mê, góp phần giữ cho âm nhạc luôn sống động.
Thông qua sự kiện ‘American Excellence: Rocking the World with U.S’, công chúng có dịp nhìn lại hành trình toàn cầu của rock Hoa Kỳ, đồng thời thấy rõ cách Đại học Âm nhạc Berklee tiếp nối di sản ấy qua chương trình giảng dạy đương đại, đội ngũ giảng viên và cựu sinh viên đã góp phần định hình âm thanh của nhiều thế hệ.
Tham khảo: Diễn thuyết của Daniel Abussi
Ảnh: U.S. Consulate General HCMC
